آخرین بهروزرسانی در 2026-01-13 توسط گروه پزشکی ویستان
این مقاله توسط گروه پزشکی ویستان بررسی و از نظر علمی تأیید شده است.
اسکن سستامیبی پاراتیروئید برای ارزیابی عملکرد غدد پاراتیروئید استفاده میشود؛ این چهار غده در گردن قرار دارند و به مدیریت سطح کلسیم بدن کمک میکنند. برای درک بهتر تأثیر اسکن سستامیبی، بیایید این ارزیابی غده پاراتیروئید را به طور مفصل بررسی کنیم.
اسکن سستامیبی پاراتیروئید چیست؟
اسکن سستامیبی پاراتیروئید در دهه 1990 معرفی شد و امروزه در بیمارستانهای سراسر جهان برای کمک به پزشک در شناسایی غدد پاراتیروئید بیمار استفاده میشود. با اسکن سستامیبی، یک ماده رادیواکتیو به رگهای بیمار تزریق میشود. سپس ماده رادیواکتیو توسط غده پاراتیروئید بیش فعال جذب میشود، مشکلی که معمولاً افراد مبتلا به پرکاری پاراتیروئید (HPT) را تحت تأثیر قرار میدهد.
ارتباط بین علائم HPT و اسکن سستامیبی چیست؟
HPT باعث میشود یک یا چند غده پاراتیروئید مقادیر اضافی هورمون پاراتیروئید (PTH) تولید کنند که به تنظیم سطح کلسیم در خون کمک میکند. وقتی این اتفاق میافتد، غده پاراتیروئید آسیبدیده به دلیل تولید بیش از حد PTH بزرگ میشود. یک غده پاراتیروئید بیشفعال همچنین سطح کلسیم خون را افزایش میدهد و خطر مشکلات سلامتی را که میتواند بر استخوانها، عضلات، مغز، قلب، کلیهها و سیستم گوارش فرد تأثیر بگذارد، افزایش میدهد.
به لطف اسکن سستامیبی پاراتیروئید، فردی که علائم HPT را نشان میدهد، میتواند تشخیص دهد که کدام غده دچار نقص عملکرد است. در طول اسکن سستامیبی، بدن یک عامل رادیواکتیو را جذب میکند که به غده پاراتیروئید بیشفعال منتقل میشود و پزشک میتواند از اسکنهای توموگرافی کامپیوتری انتشار تک فوتون (SPECT) برای تولید تصاویر سهبعدی از غدد پاراتیروئید و سایر ساختارهای گردن استفاده کند. اگر پزشک تشخیص دهد که عامل رادیواکتیو در یک یا چند غده پاراتیروئید وجود دارد، جراحی میتواند متمرکزتر و با حداقل تهاجم انجام شود.
آیا اسکن سستامیبی تنها آزمایش مورد نیاز برای پزشک برای تشخیص HPT است؟
اسکن سستامیبی پاراتیروئید ارزشمند است، زیرا به پزشک کمک میکند تا یک یا چند غده پاراتیروئید بیشفعال را که ممکن است در علائم HPT نقش داشته باشند، شناسایی کند. با این حال، اسکن سستامیبی دارای نکات ظریف زیادی است که باعث میشود بهترین آزمایش برای شناسایی غده غیرطبیعی نباشد. در مرکز، ما به ندرت از اسکن سستامیبی استفاده میکنیم زیرا اسکنهای دیگر را آموزندهتر میدانیم:
سونوگرافی: اغلب اولین مطالعهای است که پزشک برای شناسایی یک پاراتیروئید غیرطبیعی انجام میدهد، سونوگرافی نیازی به استفاده از تابش ندارد. برعکس، سونوگرافی شامل استفاده از امواج صوتی برای تجزیه و تحلیل ساختارهای زیر پوست، مانند تیروئید، پاراتیروئید و رگهای خونی است.
سیتی اسکن پاراتیروئید چهاربعدی: یکی از دقیقترین مطالعات محلیسازی HPT موجود، سیتی اسکن پاراتیروئید چهاربعدی است که به پزشک کمک میکند غده پاراتیروئید غیرطبیعی و بافت آسیبدیده را شناسایی کند. سیتی اسکن پاراتیروئید چهاربعدی اغلب به پزشک کمک میکند تا به سرعت غده پاراتیروئید غیرطبیعی را تشخیص دهد. در عین حال، این ارزیابی معمولاً بیمار را در معرض سطوح بالاتری از تابش نسبت به سایر مطالعات محلیسازی HPT قرار میدهد.
هیچ رویکرد یکسانی برای مطالعات محلیسازی HPT وجود ندارد و یک یا چند مورد از آزمایشهای زیر ممکن است در ترکیب با اسکن سستامیبی برای کمک به پزشک در شناسایی غده پاراتیروئید غیرطبیعی استفاده شود. صرف نظر از آزمایشهای مورد استفاده برای تشخیص HPT، پزشک همیشه قبل از انجام هرگونه ارزیابی، جزئیات کاملی در مورد مطالعات محلیسازی HPT به بیمار ارائه میدهد. این امر تضمین میکند که بیمار دقیقاً میداند قبل از اسکن سستامیبی یا هر مطالعه محلیسازی HPT دیگر چه انتظاری باید داشته باشد.
بیشتر بخوانید:اسکن اسپکت پاراتیروئید چیست؟ عوارض اسکن هسته ای تیروئید
بهترین راه برای آماده شدن برای اسکن سستامیبی چیست؟
برای فردی که قصد انجام اسکن سستامیبی پاراتیروئید را دارد، حداقل کار آمادگی لازم است. افراد میتوانند مانند حالت عادی قبل از اسکن سستامیبی بخورند و بیاشامند. علاوه بر این، بیماران مجبور نیستند هیچ لباس یا جواهراتی را به عنوان بخشی از اسکن سستامیبی درآورند.
با این حال، برای زنانی که معتقدند ممکن است با HPT مواجه باشند و قصد انجام اسکن سستامیبی را دارند، مهم است که در صورت بارداری یا شیردهی به پزشک اطلاع دهند. از آنجایی که اسکن سستامیبی شامل استفاده از یک ماده رادیواکتیو است، این نوع آزمایش HPT ممکن است برای زنان باردار یا شیرده مناسب نباشد. خوشبختانه، میتوان از آزمایشهای جایگزین برای کمک به زنان باردار یا شیرده برای تشخیص مناسب HPT استفاده کرد.
در طول اسکن سستامیبی چه انتظاری باید داشته باشید؟
به طور متوسط، انجام اسکن سستامیبی پاراتیروئید ۱.۵ تا ۲ ساعت طول میکشد، بنابراین بیمار باید حداقل چند ساعت برای آزمایش وقت بگذارد. معمولاً پزشک چندین اسکن سستامیبی از غدد پاراتیروئید بیمار میگیرد. اسکن اولیه سستامیبی از غدد پاراتیروئید ظرف حدود ۱۰ دقیقه پس از تزریق ماده رادیواکتیو انجام میشود (بسیار مهم است که اسکن اول ظرف ۱۰ دقیقه انجام شود، در غیر این صورت به اندازه کافی دقیق نخواهد بود). اسکن دوم سستامیبی نیز تقریباً ۹۰ دقیقه پس از این تزریق انجام میشود. در همین حال، اسکن اول سستامیبی معمولاً حدود ۲۰ دقیقه طول میکشد و بیمار اغلب میتواند حدود ۴۵ دقیقه پس از اسکن دوم به خانه برود.
مراقبت بعد از اسکن سستامیبی پاراتیروئید
پس از انجام اسکن سستامیبی پاراتیروئید، رعایت چند نکته مهم میتواند به بهبود وضعیت شما کمک کند:
- نوشیدن مایعات: پس از اسکن، نوشیدن آب کافی توصیه میشود. این کار به دفع ماده رادیواکتیو از بدن کمک میکند.
- استراحت کافی: بهتر است بعد از اسکن کمی استراحت کنید و از فعالیتهای سنگین خودداری کنید.
- اجتناب از تماس نزدیک: در 24 ساعت پس از اسکن، از تماس نزدیک با زنان باردار و کودکان خودداری کنید تا از هرگونه ریسک احتمالی جلوگیری شود.
- مراقبت از علائم: در صورت بروز هرگونه علائم غیرعادی مانند درد، تورم یا واکنشهای آلرژیک، سریعاً با پزشک خود تماس بگیرید.
- مشاوره با پزشک: حتماً برای دریافت نتایج اسکن و مشاوره درباره مراحل بعدی با پزشک خود ملاقات کنید.
چه زمانی اسکن سستامیبی پاراتیروئید انجام میشود؟
در این روش، از یک دوربین پیشرفته برای شناسایی عامل رادیواکتیو در بدن استفاده میشود. دوربین نزدیک سر بیمار قرار میگیرد اما مستقیماً سر را لمس نمیکند. از بیمار خواسته میشود که بیحرکت بماند تا دوربین تصاویر غدد پاراتیروئید را ثبت کند. دوربین همچنین در اطراف بیمار حرکت میکند تا تصاویر غدد پاراتیروئید را از زوایای مختلف ثبت کند.
پس از اتمام اسکن سستامیبی پاراتیروئید، بیمار میتواند فعالیتهای عادی خود را از سر بگیرد. عوارض جانبی اسکن سستامیبی حداقل است. برخی از بیماران پس از تزریق عامل رادیواکتیو به بدن، طعم فلزی را در دهان خود احساس میکنند، اما این طعم اغلب ظرف چند دقیقه پس از تزریق خود به خود از بین میرود.
معمولاً قرار ملاقات بعدی با چند روز اسکن سستامیبی پاراتیروئید تعیین میشود. در این زمان، پزشک میتواند یافتههای اسکن سستامیبی خود را با بیمار در میان بگذارد و توصیههای درمانی شخصیسازی شده ارائه دهد.
خطرات مرتبط با اسکن سستامیبی چیست؟
اسکن سستامیبی به عنوان یک گزینه ثانویه برای افرادی که علائم HPT را تجربه میکنند، در نظر گرفته میشود، اگر اسکنهای دیگر ناموفق باشند، استفاده از این اسکن را در نظر میگیریم. اما مانند هر آزمایشی که شامل استفاده از یک ماده رادیواکتیو است، خطراتی مرتبط با اسکن سستامیبی وجود دارد.
قبل از انجام اسکن سستامیبی، مشورت با یک جراح متخصص غده پاراتیروئید بسیار مهم است. این امر تضمین میکند که فرد میتواند در مورد آناتومی پاراتیروئید اطلاعات کسب کند و همچنین در مورد جنبههای مختلف HPT بینش کسب کند. اگر جراح معتقد باشد که اسکن سستامیبی گزینهای ایمن و مناسب برای شناسایی یک یا چند غده پاراتیروئید غیرطبیعی است، میتواند در مورد اسکن و هرگونه خطرات مرتبط با آن بینش ارائه دهد. همچنین، در این سناریو، جراح میتواند به نگرانیها و سوالات اسکن سستامیبی بیمار پاسخ دهد و به این فرد کمک کند تا در مورد مطالعات محلیسازی HPT تصمیم آگاهانهای بگیرد.
بیشتر بخوانید: اسکن پاراتیروئید چگونه است؟4 مورد عوارض اسکن هسته ای تیروئید
مزایا و معایب اسکن سستامیبی پاراتیروئید چیست؟
نکات مثبت زیادی در مورد استفاده از اسکن سستامیبی پاراتیروئید برای تشخیص غده پاراتیروئید غیرطبیعی وجود دارد. تحقیقات نشان میدهد که اسکن سستامیبی به پزشک کمک میکند تا تقریباً در ۸۵٪ از موارد، زمانی که سطح PTH بیش از ۱۵۰ نانوگرم در میلیلیتر است، غده پاراتیروئید غیرطبیعی را شناسایی کند. دقت این روش در سطوح پایینتر PTH بسیار کمتر است.
اسکن سستامیبی برای کمک به بیمار در تشخیص اینکه آیا با HPT مقابله میکند یا خیر، استفاده نمیشود. این روش صرفاً برای تعیین محل غدد غیرطبیعی است. اسکن سستامیبی باید توسط یک پزشک بسیار آموزش دیده و باتجربه انجام شود. در غیر این صورت، بیمار در معرض نتایج نادرست اسکن سستامیبی قرار میگیرد.
آیا اسکن سستامیبی برای درمان علائم HPT استفاده میشود؟
اسکن سستامیبی برای کمک به پزشک در یافتن غدد غیرطبیعی استفاده میشود – نه برای درمان آنها. با این حال، اگر اسکن سستامیبی و سایر مطالعات محلیسازی، محل غده غیرطبیعی را نشان دهند، او میتواند تحت عمل پاراتیروئیدکتومی کمتهاجمی قرار گیرد.
پاراتیروئیدکتومی یک عمل جراحی کمتهاجمی است که فقط حدود ۲۰ دقیقه طول میکشد. این جراحی شامل استفاده از یک برش کوچک است و تحت بیحسی موضعی انجام میشود. همچنین، پاراتیروئیدکتومی میزان موفقیت بالا و خطر عوارض کمی دارد.
آیا اسکن سستامیبی پاراتیروئید برای من مناسب است؟
تصمیمگیری برای انجام مطالعات محلیسازی برای علائم HPT به ندرت ساده است. عوامل زیادی برای بررسی وجود دارد و به همین دلیل، همکاری با پزشکی که میداند برای تشخیص دقیق و درمان مناسب HPT چه چیزی لازم است، مهم است.
وقتی صحبت از تشخیص و درمان HPT میشود، دکتر بابک لاریان خوشحال است که به هر طریقی به افراد کمک کند. دکتر لاریان میتواند به شما کمک کند تا تصمیم بگیرید کدام اسکن برای شما مناسبترین است تا غده غیرطبیعی را به طور دقیق پیدا کنید. او همچنین به بیمار کمک میکند تا درمان مناسب برای علائم HPT خود را تعیین کند و همچنین جراحی پاراتیروئید را با میزان بهبودی نزدیک به 97٪ انجام میدهد.
سخن آخر
اسکن سستامیبی پاراتیروئید یک روش تصویربرداری مهم برای تشخیص و ارزیابی بیماریهای پاراتیروئید است. این آزمایش به پزشکان کمک میکند تا علت اختلالات پاراتیروئید را شناسایی و درمان مناسب را تجویز کنند.
پس از انجام اسکن سستامیبی پاراتیروئید، بیمار باید به توصیههای پزشک خود دقت کند و در صورت بروز هرگونه عارضه یا نگرانی، بلافاصله با پزشک تماس بگیرد. پیگیری منظم و مراقبتهای پزشکی پس از این آزمایش بسیار مهم است.
سوالات متداول
- آیا اسکن سستامیبی پاراتیروئید درد دارد؟
- خیر، این روش تصویربرداری بدون درد و غیرتهاجمی است.
- چه عوارضی ممکن است پس از اسکن سستامیبی پاراتیروئید رخ دهد؟
- عوارض جدی بسیار نادر هستند. ممکن است کمی درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق ماده حاجب ایجاد شود.
- چه زمانی نتایج اسکن آماده میشود؟
- نتایج معمولاً ظرف 1-2 روز آماده میشود و پزشک آن را با بیمار در میان خواهد گذاشت.
- آیا این آزمایش تکرار میشود؟
- بله، ممکن است پزشک نیاز به انجام چند مرحله اسکن سستامیبی پاراتیروئید داشته باشد تا روند درمان را پایش
