آخرین بهروزرسانی در 2026-04-06 توسط دکتر لیلا نظری رباطی جراح و متخصص زنان و زایمان-شماره نظام پزشکی ۹۷۴۷۱
این مقاله توسط گروه پزشکی ویستان بررسی و از نظر علمی تأیید شده است.
سونوگرافی شکم و لگن یکی از روشهای دقیق و غیرتهاجمی در تشخیص بیماریهای داخلی است که به کمک امواج صوتی انجام میشود. این نوع تصویربرداری به پزشک کمک میکند تا اندامهایی مانند کبد، کلیهها، کیسه صفرا، مثانه، رحم و تخمدانها را با جزئیات بررسی کرده و وجود هرگونه التهاب، کیست، سنگ یا توده را ارزیابی کند.
بسیاری از افراد پیش از انجام این آزمایش، این سؤال را دارند که سونوگرافی شکمی و لگنی دقیقاً چه چیزهایی را نشان میدهد؟ یا برای سونوگرافی لگن باید چه آمادگیهایی داشته باشیم؟ در این مقاله بهطور کامل به بررسی این موضوعات پرداختهایم تا با اطلاع کامل، برای انجام سونوگرافی آماده شوید.
اگر پزشک برای شما سونوگرافی شکم یا لگن تجویز کرده و به دنبال مرکز مناسب، اطلاعات دقیق درباره آمادگیها، یا تفسیر نتایج آن هستید، ادامه این مطلب را از دست ندهید.
در صورتی که نیاز به راهنمایی ، کسب اطلاعات بیشتر ، مشاوره با یک پزشک متخصص و رزرو وقت برای انجام این سونوگرافی هستید با شماره 02191090775 تماس بگیرید.
بیشتر بخوانید : سی تی اسکن شکم و لگن با تزریق برای چیست؟
سونوگرافی شکم و لگن شامل چیست؟
سونوگرافی شکم و لگن یکی از پرکاربردترین روشهای تصویربرداری در پزشکی است که با استفاده از امواج اولتراسوند، اندامهای داخلی شکم و لگن را بدون درد و بدون اشعه بررسی میکند. این روش بهطور خاص برای ارزیابی ارگانهایی مانند کبد، کلیهها، طحال، پانکراس، مثانه، رحم، تخمدانها و پروستات استفاده میشود.
سونوگرافی ترکیبی شکم و لگن معمولاً در شرایطی تجویز میشود که بیمار دچار درد شکمی، نفخ، اختلالات ادراری، اختلالات قاعدگی، یا مشکوک به کیست، توده یا سنگ در کلیه یا کیسه صفرا باشد.
در ادامه فهرستی از اندامها و ساختارهایی را که در سونوگرافی شکم و لگن مورد بررسی قرار میگیرند را در یک جدول برای اطلاع کلی شما ارائه داده ایم:
| ناحیه تصویربرداری | موارد بررسیشده در سونوگرافی |
|---|---|
| کبد (Liver) | چرب بودن کبد، کیست، توده، هپاتومگالی، انسداد مجاری صفراوی |
| کلیهها (Kidneys) | سنگ کلیه، کیست، تورم، عفونت، ناهنجاری ساختاری |
| کیسه صفرا (Gallbladder) | سنگ صفرا، التهاب، انسداد مجاری |
| طحال (Spleen) | بزرگ شدن طحال، ضایعات داخلی |
| پانکراس (Pancreas) | تورم، کیست، تومور، التهاب پانکراس |
| مثانه (Bladder) | حجم ادرار، ضخامت دیواره، وجود توده یا سنگ |
| رحم (Uterus) | فیبروم، ضخامت آندومتر، پولیپ، تغییرات ساختاری |
| تخمدانها (Ovaries) | کیست، فولیکول، توده، نشانههای سندرم تخمدان پلیکیستیک |
| پروستات (در مردان) | اندازه پروستات، التهاب یا بزرگی غیرطبیعی |
| فضای لگنی | وجود مایع آزاد، نشانههای التهاب یا عفونت |
در مرکز تخصصی ویستان انواع سونوگرافی و تصویربرداری با هزینه مناسب و با تعرفه بسیاری از بیمه های تکمیلی انجام می شود.دریافت اطلاعات بیشتر : 02191090775
آمادگی برای سونوگرافی شکم و لگن
برای گرفتن دقیقترین نتیجه از سونوگرافی شکم و لگن، رعایت یکسری نکات ساده اما مهم پیش از انجام آن ضروری است. این آمادگیها بسته به نوع سونوگرافی کمی متفاوت است و اگر بهدرستی انجام شوند، پزشک میتواند با دقت بیشتری اندامهای داخلی را بررسی کند و احتمال نیاز به تکرار سونو به حداقل میرسد.
اگر قرار است سونوگرافی شکم انجام دهید، باید حداقل ۶ تا ۸ ساعت ناشتا باشید. یعنی در این مدت چیزی نخورید و تنها در صورت نیاز، کمی آب بدون گاز بنوشید. خوردن غذا، مخصوصاً غذاهای نفاخ مانند حبوبات، لبنیات، نوشابه یا سبزیجات خام، میتواند باعث تولید گاز در معده شود که دید دستگاه سونو را مختل میکند.
در مقابل، برای سونوگرافی لگن – بهخصوص در زنان – پر بودن مثانه بسیار مهم است. بنابراین، باید حدود یک ساعت قبل از مراجعه، سه تا چهار لیوان آب بنوشید و تا زمان انجام سونوگرافی، از رفتن به سرویس بهداشتی خودداری کنید. پر بودن مثانه باعث میشود ساختارهای لگنی مانند رحم و تخمدانها یا پروستات با دقت بیشتری دیده شوند.
در برخی موارد خاص، پزشک ممکن است دستور آمادهسازی متفاوتی بدهد؛ به همین دلیل، همیشه بهتر است قبل از سونو با مرکز تصویربرداری یا پزشک مشورت کنید.
رعایت این نکات ساده به شما کمک میکند تا نتیجه دقیقتری از سونوگرافی شکم و لگن دریافت کنید و فرآیند تشخیص سریعتر و با خطای کمتر پیش برود.
لیست کامل هزینه خدمات تصویربرداری سال 1405
بهترین زمان سونوگرافی شکم و لگن
یکی از سوالات پرتکرار بیماران این است که چه زمانی برای انجام سونوگرافی شکم و لگن مناسبتر است؟ واقعیت این است که زمان انجام این نوع تصویربرداری تأثیر زیادی بر کیفیت و دقت نتایج دارد، مخصوصاً اگر پزشک به دنبال بررسی ساختارهای خاصی باشد.
برای سونوگرافی شکم، بهترین زمان معمولاً اول صبح و در حالت ناشتا است. دلیل آن این است که پس از چند ساعت ناشتایی، معده و رودهها خالی هستند و میزان گاز در دستگاه گوارش کاهش مییابد. در این حالت، اندامهایی مانند کبد، کیسه صفرا، پانکراس و طحال با وضوح بیشتری قابل مشاهده هستند.
در مورد سونوگرافی لگن، شرایط کمی متفاوت است. در بیشتر موارد، مخصوصاً در خانمها، توصیه میشود مثانه کاملاً پر باشد تا رحم و تخمدانها بهتر در تصاویر سونوگرافی دیده شوند. برای رسیدن به این حالت، معمولاً باید حدود یک ساعت پیش از انجام سونو چند لیوان آب نوشیده شود و تا زمان تصویربرداری، از تخلیه ادرار خودداری گردد. بنابراین اواسط روز یا زمانی که امکان کنترل ادرار برای شما راحتتر باشد، میتواند زمان مناسبی برای سونوگرافی لگن باشد.
نکته مهم دیگر این است که در برخی شرایط خاص (مانند سونوگرافی ترانس واژینال، بررسی قاعدگی یا سونو در بارداری)، پزشک ممکن است زمان خاصی را متناسب با دوره قاعدگی یا شرایط فیزیکی بیمار تعیین کند.
لیست مراکز سونوگرافی طرف قرارداد با بیمه تامین اجتماعی
سونوگرافی شکم و لگن از کجاست؟
سونوگرافی شکم و لگن یک روش غیرتهاجمی برای بررسی اندامهای داخلی در نواحی شکمی و لگنی است که با استفاده از امواج صوتی انجام میشود. بسیاری از بیماران این سؤال را دارند که «پروب سونو از کجا قرار میگیرد؟» یا «آیا نیاز به ورود دستگاه به بدن هست یا فقط سطحی است؟»
در سونوگرافی شکم، دستگاه (پروب) بر روی سطح پوست شکم قرار میگیرد. ابتدا مقداری ژل مخصوص روی ناحیه شکم مالیده میشود تا انتقال امواج صوتی بهتر صورت گیرد، سپس پزشک یا کارشناس سونوگرافی با حرکت دادن پروب روی پوست، تصاویر داخلی مانند کبد، کلیهها، کیسه صفرا، طحال و معده را مشاهده میکند.
در سونوگرافی لگن نیز اغلب از طریق شکم انجام میشود، بهویژه اگر مثانه پر باشد. در این حالت، پروب بر روی پایین شکم قرار داده میشود و ساختارهای لگنی مثل رحم، تخمدانها، مثانه یا پروستات بررسی میشوند.
اما در برخی شرایط خاص، مثل بررسی دقیقتر رحم یا تخمدانها در زنان، پزشک ممکن است سونوگرافی ترانس واژینال تجویز کند. در این روش، پروب نازک و استریلشدهای بهآرامی وارد واژن میشود و تصاویری بسیار دقیقتر از اندامهای لگنی فراهم میکند. این روش فقط در خانمها و با رضایت بیمار انجام میشود و نیازی به بیهوشی یا درد خاصی ندارد.
برای سونوگرافی شکم و لگن باید ناشتا بود؟
این سؤال بسیار پرتکرار است، مخصوصاً برای افرادی که برای اولینبار پزشک برایشان سونوگرافی شکم و لگن تجویز کرده است. پاسخ به این پرسش بستگی به نوع سونوگرافی دارد، زیرا شرایط آمادگی برای هر ناحیه از بدن متفاوت است.
✅ ناشتایی برای سونوگرافی شکم:
اگر قرار است سونوگرافی شکم انجام دهید، باید حداقل ۶ تا ۸ ساعت ناشتا باشید. این به این دلیل است که خوردن غذا باعث تولید گاز در معده و رودهها میشود و این گاز میتواند مانع دیده شدن دقیق اندامهای داخلی مثل کبد، صفرا، پانکراس، کلیهها و طحال شود.
همچنین، اگر قرار است کیسه صفرا بررسی شود، پر بودن آن (که فقط در حالت ناشتایی ممکن است) برای تشخیص دقیق بسیار مهم است. در این مدت، فقط در صورت نیاز، میتوانید کمی آب بنوشید، ولی باید از مصرف چای، قهوه، شیر، نوشابه و غذاهای نفاخ کاملاً پرهیز کنید.
✅ سونوگرافی لگن و ناشتایی:
برای سونوگرافی لگن، برخلاف سونوگرافی شکم، نیازی به ناشتایی نیست. در واقع، پر بودن مثانه برای این نوع سونوگرافی اهمیت دارد. بنابراین، شما باید حدود یک ساعت قبل از سونو چند لیوان آب بنوشید و از تخلیه ادرار خودداری کنید. این کار باعث میشود مثانه بهخوبی پر شود و ساختارهای لگنی (مثل رحم، تخمدانها یا پروستات) با وضوح بیشتری دیده شوند.
در صورتی که نیاز به راهنمایی یا دریافت اطلاعات بیشتر دارید می توانید با مشاوران ما تماس بگیرید : 02191090775
سوالات رایج درباره سونوگرافی شکم و لگن
سونوگرافی شکم و لگن یکی از روشهای رایج و غیرتهاجمی تصویربرداری پزشکی است که بسیاری از بیماران درباره آن سوالات متعددی دارند. در ادامه به مهمترین سوالات و پاسخهای آنها میپردازیم:
۱. سونوگرافی شکم و لگن چگونه انجام میشود؟
این سونوگرافی معمولاً با قرار دادن پروب روی پوست شکم انجام میشود. ژل مخصوصی روی پوست مالیده میشود تا امواج صوتی بهتر منتقل شوند. برای بررسی لگن در برخی موارد، مخصوصاً در خانمها، ممکن است سونوگرافی ترانس واژینال نیز انجام شود.
۲. آیا سونوگرافی شکم و لگن درد دارد؟
خیر، این روش کاملاً بدون درد و غیرتهاجمی است. تنها ممکن است فشار ملایمی از طرف پروب روی شکم یا لگن احساس کنید.
۳. چه مدت طول میکشد؟
معمولاً بین ۲۰ تا ۴۰ دقیقه بسته به وسعت بررسی طول میکشد.
۴. آیا باید ناشتا بود؟
برای سونوگرافی شکم باید حداقل ۶ تا ۸ ساعت ناشتا باشید، اما برای سونوگرافی لگن نیازی به ناشتایی نیست؛ بلکه مثانه باید پر باشد.
۵. آیا سونوگرافی شکم و لگن ضرری دارد؟
خیر، این روش از امواج صوتی استفاده میکند و هیچ تابش یونیزهکنندهای ندارد، بنابراین کاملاً ایمن است.
۶. آیا سونوگرافی شکم و لگن نیاز به آمادگی خاصی دارد؟
بله، رعایت ناشتایی برای شکم و پر بودن مثانه برای لگن اهمیت زیادی دارد تا تصاویر واضح و دقیق باشند.
۷. چه بیماریهایی با سونوگرافی شکم و لگن قابل تشخیص است؟
این سونوگرافی برای بررسی مشکلات کبد، کلیهها، کیسه صفرا، پانکراس، طحال، رحم، تخمدانها، پروستات و مثانه کاربرد دارد.
۸. آیا سونوگرافی لگن را میتوان در دوران بارداری انجام داد؟
بله، سونوگرافی لگن برای بررسی وضعیت جنین و اندامهای لگنی مادر کاملاً بیخطر و رایج است.
